De oorlogsperiode

Artikelindex

 

  

nederland herrijst banner

Gearresteerde politiefunctionarissen:

Verschillende politiemannen zijn in de bezettingstijd door de Duitsers gearresteerd en hebben kortere of langere tijd in de gevangenis doorgebracht.

Enkelen worden hier genoemd:

ZelenAgent Zelen werd op 15 mei 1941 door Wiegant van de S. D. Eindhoven gearresteerd, verdacht de hand te hebben gehad in het achteroverdrukken van koffers van de weermacht te Deurne en het doen van Duits vijandige uitlatingen. Door het Feldgericht te Utrecht werd hij vrijgesproken na -tot 7 oktober 1941- te hebben doorgebracht in het Huis van Bewaring te 's-Hertogenbosch, cel 59.
Toen hij te Eindhoven terugkeerde was hij zo mager geworden, dat hij, zoals dat toen werd omschreven, ‘kijkende door zijn broeksband, door zijn broekspijpen de straatstenen kon zien.’

Duvigneau

Hoofdagent Duvigneau werd gearresteerd verdacht van het verschaffen van hulp aan joden. Hij werd in de cellengang alhier ingesloten.
oorkonde duvigneauOp een gegeven dag ontvluchtte hij echter en is daarna tot het einde van de bezetting ondergedoken geweest.
Duvigneau ontving na de oorlog een oorkonde van Generaal Eisenhower voor zijn hulp aan de geallieerden.(links)
Klikop de afbeelding van de oorkonde voor vergroting.

 

C.Verhagen

 

Hoofdagent C. Verhagen.
Naar aanleiding van het ontvluchten van Duvigneau is ook de hoofdagent C. Verhagen gearresteerd.  
Deze werd echter na één dag en één nacht in een cel van het Hoofdbureau te hebben doorgebracht, in vrijheid gesteld.

 

 

van Oorsouw

Agent van Oorsouw werd ontslagen omdat hij bij een N.S.B.-collega een briefje in diens kleerkast je in de wacht had gedeponeerd, met de vraag waarom deze niet naar Rusland ging.

 

 

  

de RooijRechercheur de Rooij werd gearresteerd samen met Harrie Aarts, wegens het verlenen van hulp aan joden en het vervoeren van piloten.
Beiden zijn naar het kamp Vught overgebracht.
Aarts is aldaar gefusilleerd (zie onder), terwijl de Rooij het heeft overleefd.

 

 

  Harrie AartsRechercheur Harrie Aarts.

Harry Aarts en Rien van Bruggen werken in het verzet in Eindhoven, onder meer in afvoerlijnen voor geallieerde piloten. Eerst vervoeren zij piloten die zij uit Amersfoort krijgen naar Limburg, naderhand vinden zij twee afvoerlijnen in Noord-Brabant. De ene route loopt naar Maarheeze-Budel, de andere route via Oisterwijk naar Coba Pulskens in Tilburg. Voor het overbrengen van piloten maakt Harry regelmatig gebruik van een politieauto, of hij rijdt in een auto met het bord  "Politie"  achter de voorruit.
Zo lopen ze minder kans om na spertijd te worden aangehouden. Op 8 juli 1944 gaat het mis. Vermoedelijk door verraad. Harry stelt zichzelf en een politieauto beschikbaar voor het vervoer van een aantal ondergedoken piloten naar Tilburg.
Samen met Jan Brunnekreef uit Oisterwijk brengt hij drie piloten naar de Diepenstraat in Tilburg. De piloten worden daar afgezet en vervolgens rijden Harry en Jan nog een keer naar Eindhoven om nog twee piloten op te halen Daar voegt ook verzetsman Piet Haagen zich bij dit gezelschap.
Weer op weg naar Tilburg worden zij door de Feldgendarmerie aangehouden bij Moergestel.
Uiteindelijk leidt het ertoe dat Harry Aarts op  19 augustus 1944 's avonds om half negen op de fusilladeplaats in Vught wordt terechtgesteld.

Een uitgebreidere versie van dit verhaal is te lezen op de website van nationaal Monument Kamp Vught

bidprentje harrie aarts

KLIK OP AFBEELDING VOOR VERGROTING
Bijgevoegde documenten collectie Nationaal Monument Kamp Vught.

Piet Knabben

Hoofdagent Knabben en de agent Bouman (geen foto) zijn juli-augustus 1942 in arrest gesteld wegens het laten ontsnappen van een S. D.-arrestant.

Zij werden echter door het S.S.U.Polizeigericht vrijgesproken en konden daarna hun dienst hervatten.

 

  

 KlingensAgent Klingens kreeg op vrijdag 1 augustus 1941 tijdens het sluiten bij restaurant "Trianon" (exploitant van Lith) moeilijkheden met een Duits vliegerofficier.
Klingens werd op 25 augustus 1941 door een Duits gerecht, zitting houdende op het vliegveld alhier, veroordeeld tot 6 maanden gevangenisstraf wegens belediging van die officier-vlieger.
Klingens bracht 14 dagen door in de gevangenis aan de Amstelveenseweg te Amsterdam en zat daarna zijn straf uit in de gevangenis te Bochum tot 25 Maart 1942.
Bij zijn terugkeer in Nederland was hij 50 pond lichter geworden.
Hij werd in 1936 op 25 jarige leeftijd bij de politie aangesteld. Zijn proces-procesverbaal van eedsaflegging vindt u hier

 Willem van HeesWillem van Hees (Woeste Willem) werd in deze periode door de S.D. gearresteerd wegens het onderdak verschaffen aan Joden.
Na zijn arrestatie bleek zijn gezondheidstoestand van die aard te zijn, dat hij werd opgenomen in het Binnenziekenhuis waar hij onder politiebewaking moest blijven.
Daar moest ook bewaakt worden Dr.Spoorenberg van de G.G. en G.D, die daar ongeveer gelijktijdig in was opgenomen.
Het heeft tot 1950 geduurd totdat Van Hees weer in politiedienst terug kwam.

George DeelmanGeorge Deelman was op 18 juni 1942 als wachtmeester bij de Eindhovense Staatspolitie benoemd. Hij was op 19 augustus 1943 door de Sicherheitsdienst gearresteerd en overgebracht naar de gevangenis in Haaren(N.Br.) 
Hij was, samen met de agenten Böhler en Houtsager (zie verder hierna bij "Gesneuvelde Politiemannen") gearresteerd omdat zij persoonsbewijzen en stempels hadden ontvreemd uit het Arbeidsbureau te Eindhoven. 
Op 15 maart 1944 werd hij overgeplaatst naar het enige Nederlandse SS concentratiekamp in Nederland: Konzentrationslager Herzogenbusch dat later bekend werd als kamp Vught.
Nadat hij op 28 maart 1944 wegens gebrek aan bewijs is vrijgelaten wordt hij op 25 juli 1944 weer gearresteerd op last van de SD en in augustsu van dat jaar overgebracht naar Kamp Amersfoort. (Häftlingnummer 4866) 
Hij werd binnengebracht op grond van Arbeitseinsatz en "Politische Verhalten und Kriminelle vergehen". 
Tijdens het bombardement van vliegveld Deelen weet hij te ontsnappen. 
Nadat hij bij zijn ouders in Bussum is hersteld blijft hij in het tot het einde van de bezetting in het Westland en gaat hij met hulp van de ondergrondse naar Amsterdam om daar voor het verzet te werken. 
Na de oorlog is hij niet bij de politie teruggekeerd maar ging hij het leger in.(bron: De Vergeten Executie" van Jos Diender)

 

  Onderscheidingen

ReukersFranse oorlogskruis met palmBrigadier Reukers werd in december 1951 onderscheiden door de Franse regering met het oorlogskruis 1939-1945 met de bronzen ster.
Hij kreeg die onderscheiding wegens het bijdragen tot hulp aan talrijke Franse en geallieerde krijgsgevangenen die waren ontsnapt uit Duitse krijgsgevangenkampen, met toewijding en onder moeilijke omstandigheden gedurende de vijandelijke bezetting verricht.
Reukers had al eerder onderscheidingen ontvangen nl: een door generaal de Gaulle persoonlijk ondertekende oorkonde en twee Amerikaanse onderscheidingen, waarvan een getekend door gen. Eisenhower. 

 

 

Henk Hofsoorlogsherinneringskruis met gesp voor bijzondere krijgsverrichtingenAan Henk Hofs werd het Oorlogsherinneringskruis met gesp voor bijzondere krijgsverrichtingen “Nederland Mei 1940” toegekend.
Hofs nam indertijd als dienstplichtig sergeant deel aan de gevechten op de Grebbeberg.
Hij maakte toen deel uit van de compagnie waartegen de Duitsers een doorbraak forceerden en heeft het zwaar te verduren gehad.
Hij heeft daar nooit over gesproken.
Ook niet in familiekring.
Tijdens zijn crematie in 2005 werd gememoreerd hoe emotioneel hij ieder jaar was tijdens de jaarlijkse dodenherdenking en dat de Grebbeberg jaren lang door hem bezocht is om daar in stilte die moeilijke periode te overdenken.

  

 

 

gesneuvelde politiemannen

Linders
Frans Linders, die als fotograaf werkzaam was onder de heer Garnier bij de Technische Dienst koomanvan de Recherche Hoofdafdeling zou, samen met een zekere Streefkerk, op 12 september 1944, bij het benzinetankstation aan de Boschdijk twee Duitse militairen ontmoeten, wier wapens zij zouden overnemen en die zij vervol­gens gelegenheid zouden geven onder te duiken.
Op het afge­sproken uur had de ontmoeting inderdaad plaats, maar ook de S.D. was daar aanwezig.
Onmiddellijk werd het vuur op Linders en Streefkerk geopend.
Linders was op slag dood. Streefkerk zag, hoewel getroffen, nog kans te ontvluchten, doch is de volgende dag in het ziekenhuis aan de opgelopen schotwonden overleden.
Bij deze zaak zijn zeer waarschijnlijk betrokken geweest:Frohnappel van de S.D.; Kooman van de Staatspolitie Eindhoven (R) en Haasz, eveneens van de S.D.

graf linders

Zijn graf bevindt zich op de gem.begraafplaats in Venlo. (zie oorlogsgravenstichting)

Naar dit voorval is uitgebreid onderzoek gedaan door Luitenant-Kolonel b.d. Henk Westland.
Hij heeft daarover in 2015 gepubliceerd in het blad Marechausseecontact.
Klik hier voor het betreffende artikel

Gerrit den Braber

 

Gerrit den Braber werd op 17 September 1944 dood gevonden op een perceel bij de Kaakstraat in Woensel.Gerrit-den-Braber-2
Hij was toen gekleed in de uniform van de P(artisanen) A(ctie) N(ederland).
In de zgn. verzetsheldenbuurt in Acht is er een straat naar hem vernoemd.

graf-gerrit-den-braber
Het graf van Gerrit den Braber op de erebegraafplaats in Loenen werd bezocht door zijn moeder en zus.
Tweede van links is hoofdcommissaris B. van der Werf.
De vierde politieman met helm,waarvan het gezicht zichtbaar is, is Willem Wolfs.
De 3e van rechts is vermoedelijk Herman Maas.

W.C. Böhler-Gerrit Hendrik Houtsager 

Op 17 september 1943 werden de wachtmeesters Gerrit Hendrik Houtsager, W.C. Böhler en George Deelman geschorst wegens het ontvreemden van een aantal "Ausweise", uit het Arbeidsbureau alhier. De beide eerstgenoemden hebben door deze affaire hun leven verloren nadat zij eerst door de S.D. waren gearresteerd en naar Haaren waren overgebracht. (bron: Het boek van Hip. Matla "25 jaar Lief en Leed van de Eindhovensepolitie" uit 1945)

Bovenstaande tekst uit het boek van Matla kan nu, mei 2015, worden uitgebreid met nieuwe informatie.
Een familielid van Houtsager (René Houtzager) ontdekte dit bij een stamboomonderzoek. Alle onderstaande informatie is via hem verkregen.

Boehler Wilhelm Carl

Tijdens de oorlog was de hele familie van Wilhelm Christiaan Böhler (l) betrokken bij het verzet.
Wilhelm was agent van politie te Eindhoven. Hij was naar Eindhoven vertrokken zonder dat zijn familie wist wat hij daar ging doen.
Het contact met zijn familie bleef verbroken tot op het moment dat hij naar Kamp Vught wordt overgebracht., Van daaruit schrijft hij brieven naar huis.
Op 23 augustus 1944 wordt hij op de fusilladeplaats nabij Kamp Vught terechtgesteld.
Ook zijn vader wordt enkele maanden later (26 oktober) bij de St.Bavokerk in Haarlem gefusilleerd als represaille op de moord van NSB-er Fake Krist. Het is niet bekend of de vader toen wist dat zijn zoon al was gefusilleerd.(bron: Kamp Vugt)

Böhler wordt ook vermeld op het monument voor omgekomen Eindhovenaren (verzetsmensen) op het Stadhuisplein te Eindhoven.
bohler schriftAantekening uit het schrift van Gerard van den Boom. Zie verdere bijzonderheden hieronder.

 Gerrit Hendrik Houtsager

Het blijkt dat deze drie, waarvan Houtsager en Böhler destijds op de Maria Stuartstraat 12 te Eindhoven woonden, door de Duitsers waren gearresteerd omdat zij persoonsbewijzen en stempels hadden ontvreemd uit het Arbeidsbureau te Eindhoven.
Tot lang na de oorlog was het onbekend wat er met Houtsager gebeurd was en kwam hij voor op de lijst van oorlogsvermisten.
Gerrit Hendrik Houtsager 2Pas op 6 december 1951 is hij ingeschreven in de overlijdensregisters van de gemeente Eindhoven toen was gebleken  dat hij op 25-jarige leeftijd op 31 mei 1945 in Bergen-Belsen is overleden.  Hij komt ook voor op het monument op het stadhuisplein waar alle namen op zijn vermeld van Eindhovenaren die door de oorlog zijn omgekomen.

In januari 1945 moest Gerard van den Boom (administratie GP Ehv)) op last van het Militaire Gezag een inventarisatie maken van het korps Eindhoven. Hij heeft toen in een schoolschrift alle korpsleden van hoog tot laag gerubriceerd en achter hun namen vermeld wie er fout waren, hun rang, waar ze waren ingedeeld, wie er geschorst waren, wie er met (ongeoorloofd) verlof waren, wie er tijdens de oorlog waren omgekomen etc.
schrift houtzagerIn dat schriftje vond ik de naam Houtsager met een aantekening (boven) waaruit blijkt dat men toen niet wist wat er met hem was gebeurd. Achter zijn naam stond een vraagteken en de opmerking dat hij was gefusilleerd in Kamp Vught. Nu blijkt dus dat dit niet het geval was maar dat hij vermoedelijk in Bergen-Belsen is omgekomen. Dit werd dus pas bekend in 1951. Het boek van Matla is van 1945.

De ouders van G.H. Houtsager hebben kort na de oorlog via advertenties in kranten proberen te achterhalen waar hun zoon was. Een ooggetuige heeft toen contact opgenomen en verklaard G.H. Houtsager te hebben ontmoet/gezien in een treinwagon op transport naar Bergen-Belsen. G.H. Houtsager zou reeds zeer verzwakt zijn. Daarna lopen de verhalen uiteen: of hij is daadwerkelijk in Bergen-Belsen gestorven of hij is na de bevrijding van het kamp op de terugweg naar Nederland alsnog overleden. De foto van hem (boven) is in oktober 2015 aan mij beschikbaar gesteld door de neven van Houtsager waarvoor bijzondere dank.


Hieronder de overlijdensakte van Houtsager.

Overlijdensakte Houtsager

 

TOP